تاثیر حق الناس

 

پرسش:

حق الناس چ تاثیری بر زندگی و اعمال ما دارد؟
اگر حق الناس به گردن من باشد نماز ،روزه، زیارت و….. چه حکمی دارد؟

پاسخ:

استاد مومنی پاسخ میدهند:
اگر بنا باشد در ارتباط با اهمیت حق الناس سخنی بیان شود نباید فراموش ساخت که این بحث نیاز به عرضی عریض دارد اما مختصر آنکه، اگر حکمت و رحمت الهی اقتضا کند او قادر مطلقیست که تمام گناهان را می تواند ببخشد اما موضوع حق‌الناس جایگاه متفاوتی است. ممکن است فردی مرتکب گناهی شخصی در خفا شده و در انظار مردم پرده های حیا و شرم را ندریده است،حال اگر آن شخص رو به جانب خدا نموده و توبه کند مشمول رحمت الهی واقع شده و عفو می‌گردد اما آنگونه که از آیات و احادیث بهره برده می شود خداوند در حق الناس نمی‌بخشد و حتی از ذره‌ای نمی‌گذرد.

ببینید ذات اقدس امیرالمومنین صلوات الله علیه در نامه ۴۱ نهج البلاغه نسبت به فردی که حقوق مادی مردم را رعایت ننموده چگونه نهیب می زند و خشم می گیرد، حقوق معنوی نظیر عزت، آبرو و حیثیت مردم که جایگاه خود دارد:

فَاتَّقِ اللَّهَ وَ ارْدُدْ إِلَى هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ أَمْوَالَهُمْ، فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ ثُمَّ أَمْكَنَنِي اللَّهُ مِنْكَ لَأُعْذِرَنَّ إِلَى اللَّهِ فِيكَ وَ لَأَضْرِبَنَّكَ بِسَيْفِي الَّذِي مَا ضَرَبْتُ بِهِ أَحَداً إِلَّا دَخَلَ النَّارَ؛ وَ وَ اللَّهِ لَوْ أَنَّ الْحَسَنَ وَ الْحُسَيْنَ فَعَلَا مِثْلَ الَّذِي فَعَلْتَ مَا كَانَتْ لَهُمَا عِنْدِي هَوَادَةٌ وَ لَا ظَفِرَا مِنِّي بِإِرَادَةٍ حَتَّى آخُذَ الْحَقَّ مِنْهُمَا وَ أُزِيحَ الْبَاطِلَ عَنْ مَظْلَمَتِهِمَا. وَ أُقْسِمُ بِاللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ مَا يَسُرُّنِي أَنَّ مَا أَخَذْتَهُ مِنْ أَمْوَالِهِمْ حَلَالٌ لِي أَتْرُكُهُ مِيرَاثاً لِمَنْ بَعْدِي. فَضَحِّ رُوَيْداً، فَكَأَنَّكَ قَدْ بَلَغْتَ الْمَدَى وَ دُفِنْتَ تَحْتَ الثَّرَى وَ عُرِضَتْ عَلَيْكَ أَعْمَالُكَ بِالْمَحَلِّ الَّذِي يُنَادِي الظَّالِمُ فِيهِ بِالْحَسْرَةِ وَ يَتَمَنَّى الْمُضَيِّعُ فِيهِ الرَّجْعَةَ، “وَ لاتَ حِينَ مَناصٍ”.

پس از خدا بترس، و اموال آنان را باز گردان، و اگر چنين نكنى و خدا مرا فرصت دهد تا بر تو دست يابم، تو را كيفر خواهم كرد، كه نزد خدا عذر خواه من باشد، و با شمشيرى تو را مى زنم كه به هر كس زدم وارد دوزخ گرديد.
سوگند به خدا اگر حسن و حسين چنان مى كردند كه تو انجام دادى، از من روى خوش نمى ديدند و به آرزو نمى رسيدند تا آن كه حق را از آنان باز پس ستانم، و باطلى را كه به دستم پديد آمده نابود سازم.
به پروردگار جهانيان سوگند، اگر آنچه كه تو از اموال مسلمانان به نا حق بردى، بر من حلال بود، خشنود نبودم كه آن را ميراث باز ماندگانم قرار دهم.
پس دست نگهدار و انديشه نما، فكر كن كه به پايان زندگى رسيده اى، و در زير خاك ها پنهان شده، و اعمال تو را بر تو عرضه داشتند، آنجا كه ستمكار با حسرت فرياد مى زند، و تباه كننده عمر و فرصت ها، آرزوى بازگشت دارد امّا «راه فرار و چاره مسدود است».

در جلد دوم مستدرک الوسائل صفحه ۹۷ آمده است:

قالوا لرسول الله (صلى الله علیه و آله و سلم ) فلانة تصوم النهار و تقوم اللیل و توذى جارها بلسانها قال لاخیر فیها هى من اهل النار و فلانة تصلى المكتوبة و تصوم شهر رمضان و لاتوذى جارها فقال رسول الل (صلى الله علیه و آله و سلم ) هى من اهل الجنة .
به پیغمبر اكرم (صلى الله علیه و آله و سلم ) عرض كردند فلانه زن همیشه روزه دار است و شبها را دائما به نماز و مناجات و شب زنده دارى مى گذراند ولى همسایه خویش را با زبان مى آزارد. فرمود ارزشى ندارد او اهل جهنم و آتش است . گفتند زن دیگرى است كه فقط نمازهاى واجب در شبانه روز را مى خواند و روزه ماه رمضان را مى گیرد اما همسایه را آزار نمى رساند. فرمود او اهل بهشت است .

یکی از بیشمار آثار محبت اهل بیت صلوات الله علیهم اجمعین نیز همین تاثیر وضعی در مراقبت و رعایت از حقوق مردم است.
اما برای افرادی که در جهت برگرداندن حقوق زائل شده ی مردم، با نهایت توان کوشیده اند و اکنون سرمایه ای جز محبت معصومین صلوات الله علیهم ندارند، خواندن این حدیث که به مضمون بیان می شود، بی شک امید بخش خواهد بود:

روز قیامت شخصی که پرونده ی اعمالش در تاریکی و ظلمت به نهایت رسیده، با حالت اضطرار فریاد می زند آیا فریاد رسی نیست که مرا یاری کند؟ امیرالمومنین صلوات الله علیه که حاضرند می فرمایند موضوع چیست؟ این فرد محبت اهل البیت(صلوات الله علیهم) را از دست نداده است. خداوند می فرماید یا علی حق خودم را بخشیدم، من پروردگار عادلم و از سوی دیگر پروردگار رئوف نیز هستم، اما حق الناس محفوظ است. خداوند می فرمایند بخشی از ثواب، یک نفس از نفسهای آن شبی که امیر المومنین به جای پیغمبر در بستر ایشان خوابیدند، در معرض گذاشته شود و طلبکاران قبول می کنند و آن شخص آزاد می شود.
امید که با رعایت حقوق مردم در حد توان توفیق دریافت این عنایات را بیابیم.
خاتمه ی این بحث نیز حدیثی باشد از حضرت اباعبداللله سیدالشهدا صلوات الله علیه که در آخرین لحظات عمر عزیزشا

استاد مومنی, [۰۹٫۰۸٫۱۷ ۰۱:۵۷]
ن یعنی هنگامی که تمام یاران به شهادت رسیده و ایشان در نهایت مظلومیت قرار داشتند به امام زین العابدین صلوات الله: علیه فرمودند:

«يا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَ ظُلْمَ مَنْ لَا يَجِدُ عَلَيْكَ نَاصِراً إِلَّا اللَّهَ» کافی ج ۲ ص ۳۳۱

ای فرزندم، از ظلم به کسی که در برابر تو ، هیچ یاری کننده‌ای به جز خداوند ندارد، بر حذر باش.

اما در نهایت حکم فقهی فردی که حق الناس به گردن دارد این است :
“اگر صاحبان آنها را می شناسد باید مال یا بدهی خود را به آنها اداء کند و اگر نمی شناسد یا دسترسی ندارد از طرف آنها صدقه بدهد .”
لذا اصل و وجوب بر پرداخت حق الناس یا جبران خسارت مادی و عاطفی ایجاد شده است اما اینکه نماز و روزه و اعمال پذیرفته میشود یا خیر، ما در جایگاه تعیین تکلیف این موضوعات نیستیم
از متون استفاده می شود که اگر خدای نکرده بنده حق الناسی بر عهده ام باشد، به عنوان مثال باعث آزردگی مادی یا معنوی شما شده باشم، در قیامت برای آنکه بتوانم شما را راضی نمایم ناچار هستم ثواب اعمالم را به سرکار ببخشم
اما این موضوع چند پیش فرض دارد:

۱/ چه تضمینی وجود دارد که خداوند توفیق اصل این عمل ( اهدا و بخشش ثواب اعمال) را به بنده بدهد
۲/ چه تضمینی وجود دارد که اعمال نیک بنده دچار احباط نشده باشد و اساسا بنده عملی برای اهدا محفوظ نگاه داشته باشم
۳/ چه تضمینی وجود دارد که شما رضایتتان مشروط بر دریافت ثواب تمام اعمال من ( بر فرض صحت و حفظ عمل) نباشد
در اینصورت دیگر چه عملی برای بنده باقی می ماند که مستوجب رحمت الهی باشم.
لذا تمام این مفروضات باعث می شود در موضوع حق الناس جدیت و اجتهاد بالایی نشان دهیم و در همین دنیا در صدد رضایت فرد مقابل بر آییم
در روایتی که در کتاب “الکلام یجر الکلام” وارد شده آمده است :
مقابل هر یک ششم از درهم نقره؛ هفتصد نماز مقبول از صاحب عمل می گیرند و به صاحب حق می دهند، عجیب این است که یک ششم درهم مبلغ ناچیزی به پول امروز می شود.
عزت و احترام و آبروی مومن هم که قابل قیاس به امور مادی نیست، از حضرت صادق صلوات الله علیه وارد شده:

المومن اعظم حرمة من الکعبه. حرمت مومن از حرمت کعبه بالاتر است.

بنابراین به خدا پناه می بریم اگر کمترین حق مادی یا معنوی از بندگان خدا به گردن داشته باشیم
خداوند ما را در جبران سریع تضییع حقوق یاری نماید

یک دیدگاه

اعزام فعالان قرآنی به اردوهای زیارتی سیاحتی
آموزش قرآن به خردسالان
برگزاری آزمونهای تخصصی حفظ رشد پلکانی
برگزاری نماز جماعت در صنایع
اشتراک نشریات قرآنی
انجام فعالیتهای قرآنی ویژه مدیران