آموزش نگهداری محفوظات

قبل از هر چيز بايد دانست كه استعداد ذهن براي كسب اطلاعات، نگهداري و بازشناسي و يادآوري مطالب را حافظه مي گويند. ما هرچه را ببينيم و يا بشنويم و يا بخوانيم در حافظه نمي ماند بلكه تنها چيزهايي در حافظه ماندني است كه نسبت به آنها توجه و ادراك داشته باشيم.

عواملي كه در بقاء محفوظات ذهني موثرند عبارتند از:

* دسته بندي و تفكيك كردن آيات، و قبلاً گفتيم مي توان آيات مربوط به يك مجموعه داستان را با هم حفظ كرد.

* اضطراب و هيجان، اضطراب و هيجان كم تا حدي در انسان كارآيي حافظه را بالاتر مي برد. مثلاً معلمي كه مي خواهد ساعاتي ديگر مطالب را تحويل دهد هنگام حفظ چون حافظه او با مقداري هيجان و اضطراب همراه است، مطالب را عميق تر فرا گرفته و بيشتر نگهداري مي كند. اما اين اضطراب اگر زياد باشد در اينصورت نسيان مي آورد.

* تمرين و تكرار، تمرين به دو صورت ممكن است:

الف ـ توزيعي: يعني آيات دسته بندي شده را در فواصل جداگانه تكرار و حفظ كردن.

ب ـ تراكمي: يعني حجم زيادي از مطالب يا آيات را در مدت كمي تمرين كردن.

ابينگهاوس اولين كسي است كه حافظه را به طريق عملي مورد بررسي قرار داد معتقد است كه هر چه حجم مطالب براي حفظ بيشتر باشد زمان لازم براي يادگيري به صورت تصاعدي نامنظم بالا مي رود. او از تحقيقاتش نتيجه گرفت كه تمرين بايد به صورت توزيعي باشد يعني در هر تمريني مقدار كمتري حفظ شود اما تعداد تمرينها بيشتر شود زيرا از نظر زماني كاملاً مفيد و مقرون به صرفه است.

* بهتر است تمرين و تكرار در اولين ساعات حفظ صورت گيرد زيرا ثابت شده است هر چه زمان بيشتر مي گذرد فراموشي نيز بيشتر مي شود.

* تكرار و استمرار و نظم در اين دو، اين سه عامل از مهمترين عواملي هستند كه در نگهداري محفوظات نقش موثري را دارند كه لازم است تمام افراد حافظ، آنها را در نظر بگيرند. در اين باره گرچه قبلاً توضيحاتي داده شده ولي اضافه مي كنيم كه بايد به تناسب محفوظات براي نگهداري آنها برنامه ريزي شود. مثلاً اگر ده جزء را حفظ هستيم بايد روزي يك جزء را در ساعت معين تكرار كنيم. و يا اگر بيست جزء حفظ هستيم هر روز دو جزء و در صورت حفظ بودن همه قرآن روزي سه جزء از محفوظات را تمرين و تكرار كنيم. گر چه ممكن است گفته شود تكرار تنها سه جزء در هر روز براي حافظ كل قرآن كم است ولي حداقل اين خاصيت را دارد كه تمرين با طيب خاطر و رعايت و دقت در تجويد و ترتيل و صوت و لحن صورت مي گيرد. و چه بهتر اگر با تدبر و تفكر در آيات نيز همراه باشد. اين روش كمك مي كند تا آيات بهتر حفظ شود و در عين حال حافظه دچار خستگي نشود.

گاهي ديده مي شود بعضي افراد در تمرينات خود هر روز قسمتي از قرآن را انتخاب مي كنند و به تمرين مي پردازند. مثلاً روزي از سوره بقره و روزي ديگر از سوره اسراء و روز سوم از اواخر قرآن تكرار و تمرين مي كنند. بايد گفت اين شيوه درست نيست زيرا ذهن را خداوند به گونه اي آفريده است كه هر چه مطالب منظم تر و يك دست تر به حافظه سپرده و تمرين شود بهتر مي تواند تحويل دهد. از اين رو تجربه نشان داده است كه از اول قرآن و پيش رفتن بر اسا رديف سوره ها است و تكرار و تمرين آنها در ساعات معين و برنامه ريزي شده. و اينكه در روز هر چقدر وقت اضافي باشد صرف تكرار شود نيز شيوه اي مردود است.

خلاصه آنكه در امر نگهداري محفوظات بايد بسيار دقت كرد كه اين نعمت بسيار بزرگ از دست نرود زيرا از روايات زيادي چنين استفاده مي شود كه اگر خداوند نعمت حفظ قرآن را به كسي داد و بعد شخص در نگهداري آن كوتاهي كرد در روز قيامت از او سؤال خواهد شد.

در پايان اين قسمت به مطلبي كه از محقق طوسي عليه الرحمه در آداب المتعلمين آمده اشاره مي كنيم كه خلاصه آن چنين است:

و أقوي أسبابُ الحفظِ الجِدُّ و المُواظبةُ و تَقليِلُ الغذاءِ و صَلوةُ اللّيلِ بالخُضوعِ و الخُشوعِ و قراءَةِ القُرآنِ.

از قوي ترين وسايل به حافظه سپردن مطالب، تلاش و كوشش، و نگهداري كردن به وسيله ممارست و مرور و تمرين، وكم خوري، ونماز شب را با خضوع و خشوع به جا آوردن، وقرآن خواندن مي باشد.

بهترین شیوه حفظ قرآن کریم

شكي نيست كه افراد مختلف داراي شرايط و ويژگيهاي متفاوتي مي باشند و هر كس با شناختي كه از ظرفيت و استعداد خود دارد مي تواند بهترين شيوه ها را برگزيند. اما شايسته است تا به نكاتي كه در خلال سالها تجربه و ممارست به دست آمده است و بيشترين سهم را در حفظ دارند به طور خلاصه اشاره شود.

۱- روش حفظ:

به سه شيوه مي توان آيات را حفظ كرد

الف ـ از طريق تكرار و تمرين.

ب ـ با استفاده از نوارهاي ترتيل.

ج ـ با نوشتن آيات.

ولي از ميان اين سه شيوه اول توصيه مي شود. اما نكته اي كه ذكرش لازم است و به حفظ كردن كمك فراوان مي كند اين است كه هدف فرد نبايد تنها اكتفا به حفظ قرآن باشد بلكه با خود اينگونه فكر كند كه علاوه بر قرآن مثلاً نهج البلاغه را هم حفظ خواهم كرد. اگر چنين هدفي را تعقيب كند و پشتكار و استمرارش را با مدد از توفيقات الهي همراه سازد مي تواند قرآن كريم را زودتر حفظ كند و در عين حال از ادامه كار خسته نشود. چنانكه اين امر در طي كردن مدارج مختلف تحصيلي نيز صادق است. دانش آموزي كه به مراحل عالي تر فكر كند موفق تر از ديگر دانش آموزي است كه اين انديشه را در سر ندارد.

۲- شرايط حفظ:

شرايط حفظ را به دو دسته فردي و عمومي مي توان تقسيم كرد:

اول شرايط فردي:

۱-هر كس در اوايل حفظ بايد به طبيعت خودش مراجعه كند و سپس با سه حالت صوتي قوي، متوسط و ضعيف تمرين كند و همينطور از نظر آهنگ خواندن به صورت تند و كند و متوسط تمرين كند و بعد هر كدام از نظر كيفي و كمي براي او بهتر بود و با طبيعتش سازگاري بيشتري داشت همان را انتخاب كند و ادامه دهد. مثلاً فرض كنيد مي خواهيد سوره هاي نبأ و نازعات و عبس را حفظ كنيد. سوره نبأ را با صورت قوي و از نظر آهنگ به صورت تند تكرار كنيد. سوره نازعات را با صوت متوسط و آهنگ متوسط تمرين كنيد و سوره عبس را با صوت ضعيف و آهنگ كند قرائت كنيد و بعد هر كدام از اين سه طريق با طبيعت شما سازگارتر بود و زودتر و آسانتر توانستيد حفظ كنيد همان را ادامه دهيد. ولي تجربه نشان داده است كه اگر صوت و آهنگ خواندن هر دو متوسط باشد بسيار نيكو بوده و شخص زودتر به نتيجه مي رسد.

اينكه گفته مي شود صوت و آهنگ متوسط بهتر است به اين خاطر است كه حفظ كردن، تكرار و تمرين زياد لازم دارد و ممكن است انسان بعد از مدتي دچار ناراحتي حنجره و يا ناراحتيهاي ديگر شود و يا ممكن است زود خسته شود و يا نيازمند صرف وقت زياد باشد و در نتيجه كم حفظ كند. و آهنگ نيز اگر تند باشد موجب مي شود كه هنگام تحويل دادن تند تحويل داده شود و اين با اصول حفظ منافات دارد و اساساً قرآن را بايد با تأمل و تدبر خواند.

۳- حفظ قرآن بايد در مواقعي كه مغز انسان آرامش كامل دارد صورت گيرد تا در ذهن بماند. بنابراين دانش آموزي كه از كلاس درس بازگشته و يا كارگري كه از كار دست كشيده و يا طلبه و دانشجويي كه مدتي را مطالعه نموده است نبايد تمريناتش را شروع كند. نكاتي كه در آرامش فكري موثرند عبارتند از:

الف ـ مكان: جايي كه براي حفظ در نظر گرفته مي شود بسيار با اهميت است. بايد سعي شود مكاني انتخاب شود كه اشياء مختلف با نقش و نگار در ديد انسان نباشد چرا كه هر كدام ممكن است اشتغالاتي را در ذهن ايجاد كند. بنابراين توصيه مي شود كه حتي الامكان تمرينات خود را در مكان ثابتي انجام دهيد چون تغيير مكان از تمركز حواس مي كاهد. ونيز توصيه مي شود اگر پرده و يا ديواري سفيد رنگ در مقابل قرار گيرد بهتر است زيرا در آرامش فكر موثر است.

ب ـ زمان: اوقاتي كه انسان از آرامش ذهني برخوردار است عبارت است از اول صبح و قبل از طلوع آفتاب. زيرا انسان با استراحت در شب آرامش فكري و روحي خود را بازيافته است و خداوند نيز مي فرمايد:

وجعلنا نَوْمَكُمْ سُباتاً .

و خواب شما را وسيله آسايش قرار داديم.

و يا در جاي ديگر مي فرمايد:

اللهُ الّذي جعَل لكُم اللّيلَ لِتسكُنوا فيه و النّهارَ مُبصراً .

خداوند براي شما شب را قرار داده است تا در شب سكني و آرامش بگيرد و قرار داده است بر شما روز را تا بيدار باشيد و به تلاش و فعاليت بپردازيد.

براي تحقق اين منظور بهتر است شبها زودتر به خواب رويم تا بتوانيم صبحها زودتر برخيزيم.

ج ـ پرهيز از اشتغالات غير ضروري: از آنجايي كه حافظ قرآن بيش از هر چيز نياز به آرامش روحي و رواني دارد، بايد سعي كند خود را كمتر در معرض اشتغالات متفرق قرار دهد. البته اگر اتفاق پيش بيني نشده اي روي دهد بايد تا غلبه كردن و به فراموشي سپردن آن و تسلط بر اعصاب و روان كار حفظ را به تأخير انداخت و سپس با آرامش خاطر كار را دوباره شروع كرد.

د ـ داشتن نظم در كارها: عدم رعايت نظم در مسايل و كارهاي روزمره گاهياشتغالات، نگراني ها و اضطرابهاي فراواني را به بار مي آورد. مثلاً دانش آموزي كه جاي كتابها و دفتر هايش مشخص نيست يا مشخص است ولي آنها را جاي خود قرار نمي دهد. ممكن است گم شدن يك جزوه درسي روزها و هفته ها آرامش فكري او را سلب كند. و نيز رعايت نظم در حفظ قرآن ضروري است و اين خود داراي ابعاد متفاوتي است.

اول: وقت را مشخص كنيم و ديگر آن را تغيير ندهيم و هر روز بر طبق همان وقت مشخص به چفظ قرآن بپردازيم و مانند نمازي كه در وقت معين خوانده مي شود به رعايت آن پاي بند باشيم.

دوم: بهتر است در موقع راه رفتن به حفظ قرآن نپردازيم چون عوارض مطلوبي ندارد.

سوم: تا آخر عمر تكرار محفوظات را ادامه دهيم.

چهارم: كم ولي با كيفيت خوب حفظ كنيم. گاهي بعضي به يكباره روي ذهن خود فشار مي آورند و تا مدتي موفقيتهايي را دارند اما بعد خسته مي شوند و حفظ را كنار مي گذارند. بايد بر طبق استعداد و وقت برنامه ريزي، و به آن دقيقاً عمل شود.

۳- يكي ديگر از شرايط فردي غذاي مناسب و متوسط خوردن است كه در حفظ نقش موثري دارد. اين سخن به معني تشويق به پرخوري نيست بلكه منظور غذاي مطبوع و به موقع خوردن است. كوتاهي در اين مورد گاهي باعث ايجاد عوارضي مي شود.

آموزش راه های تقویت حافظه

راه های تقویت حافظه عبارت اند از:

* خواندن قرآن به ويژه آيةالكرسي.
* صلوات زياد فرستادن بر پيامبر اكرم(ص).
* مسواك كردن.
* خوردن عسل.
* خوردن كندر با شكر.
* ناشتا ۲۱ عدد مويز خوردن.
* نظم در كار.

در روايات معصومين اشاراتي به علل و موجبات فراموش شده است كه اهم آنها از اين قرار است:
* ارتكاب گناه.
* خوردن چيزهاي ترش.
# خنده زياد.
# بي احترامي به استاد.
* خوردن پنير زياد.
* غم و اندوه براي امور دنيايي.
* خواندن سنگ قبرها.
* تماشاي به دار آويخته.
* خوردن در حالت جنابت.
* آشاميدن زياد آب و مايعات.
* غذاي داغ خوردن.
* افراط در مجامعت.
* به كار نينداختن حافظه.

اميد اينكه خداوند به همه ملت ما توفيق دهد كه لااقل با رو خواني قرآن كريم آشنا شوند و به حافظان و قاريان قرآن كريم توفيق دهد كه با تعليم به نوجوانان و جوانان عزيز كشورمان، آنان را با قرآن بيشتر آشنا كنند كه اين امر مهم وظيفه ناشران فرهنگ قرآني است.

اميدواريم روزي فرا رسد كه همه ملت عزيز ايران بتوانند روز خود را با خواندن لااقل يك صفحه از قرآن آغاز كنند و شب را با خواندن لااقل يك صفحه از آن به پايان برند كه قرآن بهترين كتاب است. و اميدواريم روزي فرا رسد كه مدارسي با برنامه ريزي صحيح در سطح كشور داير شود و به كار تربيت حافظان قران بپردازد و از اين رهگذر هزاران هزار حافظ قرآن به جامعه اسلامي تحويل گردد. و اميدواريم روزي فرا رسد كه همه مفاهيم قران كريم در سراسر جهان جامه عمل بپوشد.

خداوند قلب مقدس امام زمان (عج) را از همه ما خشنود و اين كشور را حفظ نمايد. روح بزرگ رهبر فقيد حضرت امام خميني (ره) را از همه ما شاد و خشنود گرداند. طول عمر و سلامت كامل رهبر معظم انقلاب حضرت آية الله خامنه اي را كه خود از عاشقان قرآن كريم است از خداوند بزرگ خواستاريم.

اصول کلی حفظ قرآن کریم

١) نگاه کلی به آیات:
با مطالعه تفسیر دید کلی نسبت به آیاتی که بنا دارید حفظ کنید به دست آورید
٢) مطالعه ترجمه آیه
٣)مطالعه تفسیر آیه:
استفاده از تفسیر نمونه به دلایلی که ذکر می‌شود مناسب تر به نظر می‌آید.
– در این تفسیر، ابتدای هر سوره محتوای کلی سوره مشخص شده و یک دید جامعی نسبت به مفاهیم کلی سوره ارایه می‌شود.
– ارتباط زیبایی بین آیات، که اغلب از چشم خواننده عادی پنهان است به نحو احسن بیان شده است و این کمک شایانی به تثبیت مفاهیم آیات در ذهن می‌کند.

( اگر وقتتان کم است می‌توانید به جای تفسیر ۲۷ جلدی،برگزیده تفسیر را که ۵ جلد بیشتر نیست مطالعه داشته باشید.)
۴)گوش دادن به نوار و تکرار:
زمان لازم و میزان تکرار در گوش دادن به آیات کاملا به تمرکز و استعداد حافظ بستگی دارد که به مرور آن را تجربه خواهد کرد.
ابتدا آیه اول را طبق مراحل فوق حفظ کنید. تا آیه را کامل حفظ نکرده‌اید سراغ آیه بعدی نروید. حفظ آیه بعد را مثل آیه قبلی انجام دهید.
توجه داشته باشید هر بار که حفظ آیه ای را به پایان می‌رسانید، از اولین آیه ای که در آن روز حفظ کرده اید تا جدیدترین آیه از حفظ بخوانید.
این کار را تا پایان حفظ آخرین آیه روزانه تکرار کنید.

۱) دوره محفوظات:
دوره محفوظات مهمترین بخش حفظ قرآن است.
دقت داشته باشید که یک حافظ وقتی موفق است که ١) حفظش روی اصول باشد (از پایه محکم باشد )

٢)محفوظاتش را مرتبا دوره کند.
محفوظات به دو دسته تقسیم می‌شوند، محفوظات جدیدتر ( ۵ تا ٧ روز پیش) و محفوظات قدیمی تر (جزء های قبلی).
محفوظات جدید می‌بایست هر روز مرور شوند.
ولی محفوظات قدیمی‌تر (مخصوص حافظان بالای ۱ جزء) می بایست قبل از اتمام حفظ جزء جدید، طبق یک برنامه منظم در هر ۷ روز یا ۱۰ روز یا بیشتر، بسته به میزان محفوظات حافظ، دوره شوند.
در برنامه ای که خدمتتان ارایه می‌گردد همه موارد فوق لحاظ می‌شود.

دو نکته مهم:

۱: از آنجاکه نحوه یادسپاری آیات در همه یکسان نیست، حافظان علاقه‌مند می‌توانند از اوقات فراغت خود برای مرور بیشتر استفاده کنند.

۲: اختصاص زمان برای تحویل محفوظات به صورت پرسش و پاسخ به یکی از اعضای خانواده یا دوستان تاثیر بسزایی در کیفیت و سرعت حفظ شما خواهد داشت.

تذکراتی در مورد قرآن :

١) حدالمقدور قرآنی که جهت حفظ انتخاب می کنید تا پایان مرحله باید ثابت باشد.
٢) رسم الخط عثمان طه توصیه می شود.
٣) از قرآن بدون ترجمه جهت حفظ استفاده کنید.

آموزش بهتر حفظ کردن قرآن کریم

فرض می‌کنیم شخصی طبق برنامه‌ای منظم و دقیق، باید هر روز نیم صفحه حفظ کند. وی ابتدا باید مقدار معین شده (نیم صفحه) را چندین بار با دقت تمام و همراه با تأنی تلاوت کند.

آنان که با فن قرائت قرآن به روش تحقیق با تجوید و لحن زیبا آشنایی دارند، می‌توانند کل آیات نیم صفحه را چند بار با دقت و تعمق بر روی تک تک کلمات تلاوت کنند؛ زیرا این کار علاوه بر آنکه

مانع حفظ کردن کلمات و حرکات به صورت غلط می‌شود، باعث آشنایی اجمالی با آیات مورد نظر نیز خواهد شد.

از آنجا که حفظ کردن چیزی نیست، جز دقت و تأمل قابل توجه بر روی تک‌تک کلمات و حروف و استقرار آن‌ها در ذهن، پس برای حفظ هر آیه باید آن را چندین بار و هر بار با توجه تمام به هر حرف و کلمه موجود در آن تلاوت کرد. تعداد تکرار هر آیه نیز بستگی به قدرت حافظه فرد و نیز سخت یا آسان بودن آیه دارد.

بعضی با سه بار خواندن یک آیه متوسط، آن را حفظ می‌کنند و بعضی نیاز به تکرار و تمرین بیشتر دارند.

پس با چند بار خواندن آیه ـ به قصد حفظ کردن و همراه با توجه و تأمل کافی نه فقط خواندن معمولی ـ مقدار زیادی از کلمات آن در ذهن جای می‌گیرد، اما هنوز آیه مزبور کاملاً در ذهن جای نگرفته است.

مقدمات حفظ

برای شروع حفظ قرآن نکاتی وجود دارد که مقدمات معنوی و اوّلیه به شمار می‌روند و توجه به آن‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است.

انگیزه‌های معنوی می‌توانند به شخص نیرو و انرژی و روحیه‌ای خستگی‌ناپذیر دهند؛ انگیزه‌هایی چون: توجه به فضیلت حفظ و حافظ قران که در روایات بارها بیان شده است، لذت از انس و الفت همیشگی با کلام خدا و درک مقامات عالی اخروی
این نکات به شرح زیر است:
۱٫ نیت ارزش هر عمل صالحی را چگونگی نیت در آن عمل تعیین می‌کند: «إنما الأعمال بالنیات۱» . ارزش و اهمیت داشتن نیتی خالص و پاک، کاملاً روشن است. البته نباید کار به وسواس بکشد و توجه به شبهات انسان را از حفظ آیات نورانی کلام وحی باز ندارد و همین که توجه داشته باشد، قرآن را جز برای تقرب به درگاه الهی حفظ نمی‌کند، کافی است.

۲٫ انگیزه در حفظ قرآن انگیزه‌های مادی، ناتوان‌اند که انسان را به سرمنزل مقصود برسانند، اما انگیزه‌های معنوی می‌توانند به شخص نیرو و انرژی و روحیه‌ای خستگی‌ناپذیر دهند؛ انگیزه‌هایی چون: توجه به فضیلت حفظ و حافظ قران که در روایات بارها بیان شده است، لذت از انس و الفت همیشگی با کلام خدا و درک مقامات عالی اخروی.

۳٫ عزم و اراده بسیج همه نیروها و توانایی‌ها در تحقق بخشیدن به امری را عزم گویند. داشتن عزمی راسخ و اراده‌ای محکم در رسیدن به مقصود در وادی حفظ قرآن ضروری است.

۴٫ توکل و دعا موفقیت در هر امری منوط به لطف و تفضل الهی است. پس بعد از آنکه فرد عزم خود را جزم کرد، باید بر خداوند متعال توکل کند: فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ آل‌عمران/۱۵۹٫

دعا نیز در کسب عنایات خداوندی بسیار مؤثر است. شایسته است هر روز قبل از شروع به امر مقدس حفظ قرآن، دعاهای مربوط به حفظ (که در جلد چهارم اصول کافی باب «الدعا فی حفظ القرآن» ذکر شده است)، خوانده شود.

۵٫ تمرکز حواس در موقع حفظ قرآن، باید تمام همّ و غمّ حفظ آیات باشد، نه چیز دیگر، و به هیچ چیزی جز آیاتی که دارد حفظ می‌کند، نیندیشد. این امر ممکن است در ابتدا قدری سخت باشد، اما با تمرین و ممارست و دقت و توجه، به دست خواهد آمد.

برخی عوامل ممکن است باعث پراکندگی حواس شود؛ مثل سرما، گرما، گرسنگی، تشنگی، خشم، خوشحالی مفرط، قرار و وعده‌ای که نزدیک است خلف وعده شود، منتظر بودن و … در این حالات شخص به خوبی نمی‌تواند بر روی یک موضوع (حفظ قرآن) تمرکز داشته باشد، خصوصاً بعد از فعالیت‌های سنگین ذهنی که ناشی از اشتغالات تحصیلی یا علمی است، نباید سریعاً به حفظ قرآن پرداخت، بلکه باید کمی استراحت کرد تا سلول‌های مغز برای بازیابی قدرت خود فرصت یابند.

وضو یکی از عوامل تمرکز حواس است و باطن انسان را نورانی و دل و جان را آماده پذیرش نور قرآن می‌کند. رو به قبله نشستن در هنگام حفظ هم فضیلت دارد. همچنین نشستن در جهت معین، تمرکز ایجاد می‌کند
در محیط هم عواملی مثل سر و صدا، آلودگی هوا و … مانع تمرکز می‌شود و سالم بودن هوا و داشتن اکسیژن کافی، فعالیت بهتر ذهن و مغز را در پی دارد. خواب کافی هم نقش مؤثری در ایجاد تمرکز حواس دارد. هرچند نباید حفظ را منحصر به زمانی خاص کرد ـ یعنی انسان باید از تمام اوقات خود به صورت بهینه برای حفظ استفاده کند ـ با وجود این صبحگاهان به دلیل وجود اکسیژن بیشتر در هوا، استراحت مغز، آرام بودن محیط و نشاط صبحگاهی از بهترین زمان‌های حفظ است.
اینکه گفتیم نباید فقط از یک زمان برای حفظ استفاده کرد، به معنای بی‌نظمی در زمان حفظ نیست؛ بلکه به عنوان مثال اگر شخصی بخواهد روزی ۲ ساعت برای حفظ اختصاص دهد، باید آن را به ۳ بخش ۴۰ دقیقه‌ای با فاصله‌های مناسب در طول شبانه‌روز تقسیم کند؛ مثلاً ۴۰ دقیقه اول صبح، ۴۰ دقیقه نزدیک ظهر و ۴۰ دقیقه عصر یا شب.

حافظ کوشای قرآن باید سعی کند در هیچ شرایطی برنامه روزانه‌اش تعطیل نشود، اما اگر یک روز به هر علتی نتوانست در محیط یا ساعت مناسب به حفظ بپردازد، نباید کار حفظ را تعطیل کند و از آنچه در اختیار اوست، کمال استفاده را بنماید.

۶٫ وضو داشتن وضو در تمامی اوقات مستحب است، خصوصاً در هنگام قرائت و حفظ قرآن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. وضو یکی از عوامل تمرکز حواس است و باطن انسان را نورانی و دل و جان را آماده پذیرش نور قرآن می‌کند. رو به قبله نشستن در هنگام حفظ هم فضیلت دارد. همچنین نشستن در جهت معین، تمرکز ایجاد می‌کند.

۷٫ برنامه‌ریزی فرد باید با توجه به میزان توانایی و آمادگی و همچنین با در نظر داشتن مقدار وقتی که برای این کار در اختیار دارد، حد معینی از آیات را مشخص سازد و همه روزه آن‌ها را طبق برنامه زمانی مشخص حفظ می‌کند. البته باید توجه داشت که فرصت را انسان به وجود می‌آورد و نباید منتظر به وجود آمدن آن شد.

دوست همراه برای حفظ همراه بودن حداقل ۲ نفر با یکدیگر در حفظ قرآن باعث ایجاد ثبات و نظم در برنامه می‌شود و تضمین‌کننده استمرار و تداوم حفظ قرآن است. این ۲ نفر می‌توانند در طول هفته با برنامه دقیق، آیاتی را که برای حفظ و مرور مشخص شده، برای یکدیگر بخوانند
۸٫ رسم‌الخط قرآن قرآنی با رسم‌الخط خوانا و چاپ مرغوب را تهیه کرده، دقت کنید که زمینه صفحات آن سفید نباشد؛ زیرا رنگ سفید بازتاب نور زیادتری را نسبت به سایر رنگ‌ها دارد و به مرور باعث خستگی زودرس چشم می‌شود. می‌توانید قرآنی را که تهیه می‌کنید در ۲ اندازه باشد: یکی قرآنی کوچک که بتوانید آن را در بیرون از منزل با خود ببرید، و دیگری قرآنی با قطع وزیری که در منزل از آن استفاده کنید. البته حتماً باید نوع رسم‌الخط آن‌ها یکی باشد تا باعث اختلاط آیات و صفحات در ذهن نشود.
۹٫ دوست همراه برای حفظ همراه بودن حداقل ۲ نفر با یکدیگر در حفظ قرآن باعث ایجاد ثبات و نظم در برنامه می‌شود و تضمین‌کننده استمرار و تداوم حفظ قرآن است. این ۲ نفر می‌توانند در طول هفته با برنامه دقیق، آیاتی را که برای حفظ و مرور مشخص شده، برای یکدیگر بخوانند.

۱۰٫ جلسات حفظ قرآن استفاده از اشارات و راهنمایی استاد برای تسریع و تسهیل حفظ قرآن بسیار مناسب و پرفایده است.

۱۱٫ آشنایی با روخوانی قرآن ابتدایی‌ترین شرط حفظ قرآن آشنایی با روخوانی و روانخوانی است. حفظ ناصحیح آیات، کند حفظ شدن و … از آسیب‌های عدم تسلط بر روانخوانی قرآن است.

۱۲٫ شروع حفظ خوب است سوره‌های کوچک جزء ۳۰ محور شروع حفظ قرآن قرار داده شود. می‌توان این سوره‌ها را به‌راحتی در نمازهای واجب و مستحب خواند و لذت حفظ آیات را چشید.

همین طور حفظ بر اساس معانی را که باعث تسریع در حفظ می‌شود، می‌توان محور قرار داد و بدین منظور، از قصص قرآن حفظ را شروع کنید. البته پراکنده حفظ کردن مطلوب نیست و آنچه گفتیم، برای شروع حفظ بود و نهایتاً پس از کسب آمادگی، باید از ابتدای قرآن حفظ را ادامه داد

روش های حفظ قرآن کریم

بسم الله الرحمن الرحيم
سلام عليكم

براى حفظ قرآن روش‏هاى گوناگونى بیان و تبیین شده که هر کدام در جاى خود، داراى ویژگى‏هایى است و هر کس نیز امکان دارد بر اساس استعداد، ذوق و سلیقه، شرایط شخصى و تجربه عملى خویش، داراى روش خاص و شخصى در حفظ قرآن باشد. ولى روش پیشنهادى ما در حفظ قرآن، بر مبناى حفظ «تفکیکى» آیات، صفحات، سوره‏ها و جزءهاى قرآن و سپس بر مبناى حفظِ «ترکیبى» و تکرار آن‏ها بر اساس قسمت‏هاى «سه» تایى – «سه» تایى است.

توضیح این روش بدین گونه است که باید هر صفحه از قرآن را، سه آیه – سه آیه، و هر سوره از قرآن را، سه صفحه – سه صفحه، و هر جزء از قرآن را، سه سوره سه سوره تقسیم کنید. مثلاً اگر یک صفحه از قرآن، مانند صفحه ۵۷۳ قرآن‏هایى که با رسم الخط «عثمان طه» است، داراى ۱۵ آیه، یعنى آیه ۱۴ تا ۲۸ سوره «جن» است، باید به پنج قسمتِ «۳ آیه»اى، و چنان چه یک سوره از قرآن، مانند سوره «یس» داراى حدود ۶ صفحه است، باید به دو قسمتِ «۳ صفحه»اى، و در صورتى که یک جزء از قرآن، مانند جزء «بیست و هشتم» داراى ۹ سوره است، باید به سه قسمتِ «۳ سوره»اى تقسیم نمایید. سپس باید آیه‏هاى هر قسمت را، یک بار به صورت جدا – جدا و یک آیه – یک آیه و با «تفکیک» از آیات قبلى و بعدى‏شان حفظ کنید تا آیات الهى به صورت «تک به تک» و «جزء به جزء» به حافظه‏تان سپرده شوند. و بار دیگر باید آن‏ها را به صورت ارتباط و پیوند و «ترکیب» با آیات قبلى و بعدى‏شان نیز تکرار و حفظ نمایید تا آیات به صورتِ مجموعه‏اى و کل به کل نیز به حافظه تان سپرده شوند.
تشریح عملى این روش بدین گونه است که با صداى آشکار، آیه اول از سوره مورد نظرتان را به صورت جدا و تفکیکى و بدون ارتباط با آیه دوم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که این آیه را، به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ نمایید. سپس به سراغ آیه دوم بروید و آن را نیز، به صورت جدا و تفکیکى و بدون ارتباط با آیه اول و سوم، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که آیه دوم را هم، به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ کنید. آن گاه به سراغ آیه سوم بروید و آن را نیز، به صورت جدا و تفکیکى و بدون ارتباط با آیه دوم و چهارم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که آیه سوم را هم، به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ نمایید.
در پایانِ نخستین قسمت سه آیه‏اى، دوباره، آیات اول تا سوم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر سه آیه را، با هم و به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ شود.
علت این امر، آن است که اگر آیات قرآن را جدا – جدا و یکى – یکى و به صورت تفکیکى حفظ کنید، ولى با یکدیگر حفظ ننمایید، ممکن است نتوانید آیاتى را که جدا – جدا و یکى – یکى حفظ کرده‏اید، بار دیگر به صورت متصل و مرتبط با آیات قبلى و بعدى‏شان و به ترتیب یکدیگر، از حفظ بخوانید و بازگو کنید و یا نزد دیگران ارائه نمایید. این نکته‏اى مهم است که باید کاملاً آن را رعایت کنید.
اکنون به سراغ آیاتِ دومین قسمتِ سه آیه‏اى، یعنى آیات چهارم تا ششم، بروید و آن‏ها را، همانند آیات اول تا سوم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که این سه آیه را هم، به طور جداگانه و بدون ارتباط با آیات قبلى و بعدى‏شان، حفظ نمایید. سپس مجموع هر سه آیه چهارم تا ششم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر سه آیه را، با هم، حفظ کنید. در پایانِ دومین قسمتِ سه آیه‏اى، دوباره، آیات اول تا ششم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، نیز بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر شش آیه را، با هم حفظ کنید.
اینک به سراغ آیاتِ سومین قسمت سه آیه‏اى، یعنى آیات هفتم تا نهم، بروید و آن‏ها را، همانند آیات اول تا سوم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که این سه آیه هم، به طور جداگانه و بدون ارتباط با آیات قبلى و بعدى‏شان، حفظ شود. سپس مجموع هر سه آیه هفتم تا نهم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر سه آیه را، با هم، حفظ نمایید. در پایان سومین قسمت سه آیه‏اى، دوباره، آیات چهارم تا نهم را – نه آیات اول تا نهم (دقت کنید) – با یکدیگر و پشت سرهم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر شش آیه را، با هم، حفظ کنید. حفظ آیات را، با همین روش و به صورت سه آیه – سه آیه، آن قدر ادامه دهید تا این که همه آیاتِ یک صفحه از قرآن را حفظ نمایید. در پایان، دوباره، کل آیاتِ این صفحه را، از اول تا آخر، بخوانید و تکرار کنید تا آیات آن صفحه، به صورت مجموعه‏اى و ترکیبى، نیز حفظ شود.
پس از حفظ کامل و صحیح یک صفحه از قرآن، اینک به سراغ صفحه دوم قرآن بروید و آیات صفحه را نیز، همانند صفحه اول و به همان صورتِ تفکیکى و ترکیب که گفته شد، حفظ کنید. پس از حفظ کامل و صحیح صفحه دوم به سراغ صفحه سوم قرآن بروید و آیات آن صفحه را نیز، همانند صفحه اول و دوم، حفظ نمایید. پس از حفظ کامل و صحیح صفحه سوم، دوباره، کل آیاتِ صفحه اول تا سوم را با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر سه صفحه را، با هم، حفظ نمایید.
اکنون به سراغ آیاتِ دومین قسمتِ سه صفحه‏اى، یعنى آیات صفحه چهارم تا ششم، بروید و آن‏ها را، همانند آیات صفحه اول تا سوم، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که آیات این سه صفحه را هم، به طور جداگانه و بدون ارتباط با آیات صفحات قبلى و بعدى‏شان، حفظ کنید. آن گاه، مجموع هر سه صفحه چهارم تا ششم را، با یکدیگر و پشت سرهم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که مجموع آیات هر سه صفحه، با هم حفظ گردد. در پایانِ دومین قسمتِ سه صفحه‏اى، دوباره، آیاتِ صفحه اول تا ششم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که مجموع هر شش صفحه را، با هم، حفظ نمایید.
اینک به سراغ آیاتِ سومین قسمتِ سه صفحه‏اى، یعنى آیات صفحه هفتم تا نهم، بروید و آن‏ها را، همانند آیات صفحه اول تا سوم، بخوانید و تکرار نمایید تا حدى که آیات این سه صفحه را هم، به طور جداگانه و بدون ارتباط با آیات صفحات قبلى و بعدى‏شان، حفظ کنید. سپس مجموع آیات هر سه صفحه هفتم تا نهم را، با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که آیات مجموع هر سه صفحه، با هم، حفظ شود. در پایان سومین قسمتِ سه صفحه‏اى، دوباره، آیات صفحات چهارم تا نهم را – نه آیات صفحات اول تا نهم (دقت کنید) – با یکدیگر و پشت سر هم و به صورت ترکیبى، بخوانید و تکرار کنید تا حدى که مجموع هر شش صفحه را، با هم حفظ نمایید. حفظ آیاتِ صفحات را، با همین روش و به صورت سه صفحه – سه صفحه آن قدر ادامه دهید تا این که آیات همه صفحات یک سوره از قرآن را حفظ نمایید. در پایان، دوباره، کل آیات صفحات این سوره را، از اول تا آخر، بخوانید و تکرار کنید تا آیات آن سوره را به صورت مجموعه‏اى ترکیبى، حفظ کنید.
پس از حفظ کامل، صحیح، روان و آسان یک سوره از قرآن، اینک به سراغ سوره‏هاى بعدى قرآن بروید و آیات آن سوره‏ها را نیز، همانند سوره اول و به همان صورت تفکیکى و ترکیبى که گفته شد و براساس سه سوره – سه سوره، حفظ کنید و حفظ سوره‏ها را آن قدر ادامه دهید تا این که همه آیات یک جزء از قرآن را حفظ نمایید. در پایان، دوباره، کل آیات این جزء را، از اول تا آخر، بخوانید و تکرار کنید تا آیات آن جزء را، به صورت مجموعه‏اى و ترکیبى، نیز حفظ نمایید.
پس از حفظ کامل، صحیح، روان و آسان یک جزء از قرآن، اینک به سراغ جزءهاى بعدى قرآن بروید و آیات آن جزءها را نیز، همانند جزء اول و به همان صورت تفکیکى و ترکیبى که گفته شد و بر اساس سه جزء – سه جزء حفظ نمایید و حفظ جزءها را آن قدر ادامه دهید تا اینکه همه آیات سى جزء قرآن را، به طور کامل و صحیح و روان و آسان، حفظ کنید و با عنایات خداى سبحان و توجهات امام زمان (عج) «حافظ کل قرآن» شوید.
با توجه به آن چه گفته شد، در صورتى که بخواهید مثلاً صفحه ۳۷۳ را که طبق قرآن‏هاى با رسم الخط «عثمان طه» داراى ۱۵ آیه است، با این روش، حفظ نمایید، باید به ترتیب زیر عمل کنید:
یک. حفظ آیه اول‏
دو. حفظ آیه دوم‏
سه. حفظ آیه سوم‏
چهار. حفظ آیه اول تا سوم‏
پنج. حفظ آیه چهارم
شش. حفظ آیه پنجم‏
هفت. حفظ آیه ششم‏
هشت. حفظ آیه چهارم تا ششم‏
نه. حفظ آیه اول تا ششم‏
ده. حفظ آیه هفتم‏
یازده. حفظ آیه هشتم‏
دوازده. حفظ آیه نهم‏
سیزده. حفظ آیه هفتم تا نهم‏
چهارده. حفظ آیه چهارم تا نهم (نه آیه اول تا نهم)
پانزده. حفظ آیه دهم‏
شانزده. حفظ آیه یازدهم‏
هفده. حفظ آیه دوازدهم‏
هجده. حفظ آیه دهم تا دوازدهم‏
نوزده. حفظ آیه هفتم تا دوازدهم (نه آیه اول تا دوازدهم)
بیست. حفظ آیه سیزدهم‏
بیست و یک. حفظ آیه چهاردهم‏
بیست و دو. حفظ آیه پانزدهم‏
بیست و سه. حفظ آیه سیزدهم تا پانزدهم‏
بیست و چهار. حفظ آیه دهم تا پانزدهم (نه آیه اول تا پانزدهم)
چنانچه بخواهید مثلاً سوره «یس» را که طبق قرآن‏هاى با رسم الخط «عثمان طه»، داراى ۶ صفحه است، با این روش حفظ کنید، باید به ترتیب زیر عمل نمایید:
یک. حفظ صفحه اول‏
دو. حفظ صفحه دوم‏
سه. حفظ صفحه سوم‏
چهار. حفظ صفحه اول تا سوم‏
پنج. حفظ صفحه چهارم‏
شش. حفظ صفحه پنجم‏
هفت. حفظ صفحه ششم‏
هشت. حفظ صفحه چهارم تا ششم‏
نه. حفظ صفحه اول تا ششم‏
اگر بخواهید مثلاً جزء ۲۸ قرآن را که داراى ۹ سوره است، با این روش، حفظ نمایید، باید به ترتیب زیر عمل کنید:
یک. حفظ سوره اول‏
دو. حفظ سوره دوم‏
سه. حفظ سوره سوم‏
چهار. حفظ سوره اول تا سوم‏
پنج. حفظ سوره چهارم‏
شش. حفظ سوره پنجم‏
هفت. حفظ سوره ششم‏
هشت. حفظ سوره چهارم تا ششم‏
نه. حفظ سوره اول تا ششم‏
ده. حفظ سوره هفتم‏
یازده. حفظ سوره هشتم‏
دوازده. حفظ سوره نهم‏
سیزده. حفظ سوره هفتم تا نهم
چهارده. حفظ سوره چهارم تا نهم (نه سوره اول تا نهم)
براى خوددارى از تکرار زیاد و غیر ضرورىِ آیات، توجه داشته باشید که دیگر لازم نیست مثلاً مجموع دو آیه اول و دوم، یا دوم و سوم، یا سوم و چهارم، یا چهارم و پنجم، یا پنجم و ششم، یا مجموع سه آیه دوم تا چهارم، یا سوم تا پنجم، یا مجموع چهار آیه اول تا چهارم، یا دوم تا پنجم، یا سوم تا ششم، و یا مجموع پنج آیه اول تا پنجم، یا دوم تا ششم را نیز بخوانید و تکرار نمایید تا حفظتان شود. و یا دیگر لازم نیست مثلاً مجموع شش صفحه دوم تا هفتم، یا سوم تا هشتم، و یا مجموع هفت صفحه سوم تا نهم، یا چهارم تا دهم، یا پنجم تا یازدهم، یا ششم تا دوازدهم را نیز بخوانید و تکرار کنید تا حفظ نمایید؛ زیرا انجام دادن این امر، به صورت حالت تصاعدى در خواهد آمد و در نتیجه، وقت فراوانى از شما را خواهد گرفت و ممکن است خودِ تکرار زیاد و بدون ضرورتِ آیات، موجب خستگى و دلزدگى‏تان نیز بشود.
پس مبناى شما در مجموعه خوانىِ آیات قرآن با یکدیگر، حداکثر تا سه آیه، و در مجموعه خوانىِ صفحات قرآن با یکدیگر، حداکثر تا سه صفحه، و در مجموعه خوانىِ سوره‏هاى قرآن با یکدیگر، حداکثر، تا سه سوره، و در مجموعه خوانى جزءهاى قرآن با یکدیگر، حداکثر، تا سه جزء خواهد بود. و مبناى شما در حفظ خود آیات قرآن، آیه به آیه، و سپس صفحه به صفحه، و آن گاه سوره به سوره و پس از آن، جزء به جزء و به طور کامل و صحیح و روان و آسان خواهد بود؛ یعنى تا آیه یا صفحه یا سوره یا جزئى از قرآن را، به طور کامل و صحیح و روان و آسان حفظ نکرده‏اید، هرگز به سراغ حفظ آیه یا صفحه یا سوره و یا جزئى دیگر از قرآن نروید.
توجه داشته باشید که این روش را هم با «خواندن» از روى قرآن و هم با «گوش دادن» به نوارها یا سى دى‏هاى قرآنى مى‏توانید انجام دهید. اگر چه حفظ قرآن از راه «گوش دادن»، براى برخى‏ها، مانند خردسالان و کسانى که نمى‏توانند از راه «خواندن» به حفظ قرآن بپردازند، ممکن است که بهترین و تنهاترین راه باشد.
۲. اگر بلندى آیه‏اى از یک سطر بیشتر باشد، مبناى شما در روش حفظ خود این آیات، سطر به سطر و در مجموعه خوانىِ سطرها با یکدیگر، حداکثر تا سه سطر خواهد بود؛ یعنى چنانچه بلندى آیه‏اى، مانند آیه ۱۶۰ سوره «اعراف»، شش سطر باشد، آن را به دو قسمت سه سطرى تقسیم کنید. سپس هر کدام از سطرهاى اول و دوم و سوم آن آیه را، به صورت تفکیکى، مى‏خوانید و تکرار مى‏نمایید تا هر یک از سطرها را به طور جداگانه، حفظ کنید. آن گاه مجموع سطرهاى اول تا سوم را، به صورت ترکیبى، مى‏خوانید و تکرار مى‏نمایید تا مجموع هر سه سطر، با هم و به طور کامل و صحیح حفظ گردد. پس از آن، هر کدام از سطرهاى چهارم و پنجم و ششم آن آیه را، به صورت تفکیکى، مى‏خوانید و تکرار مى‏نمایید. تا هر یک از سطرها، به طور جداگانه، حفظ شود. سپس مجموع سطرهاى چهارم تا ششم را، به صورت ترکیبى، مى‏خوانید و تکرار مى‏کنید تا مجموع هر سه سطر، با هم و به طور کامل و صحیح و روان و آسان حفظ شود. در پایان، دوباره، سطرهاى اول تا ششم را از اول تا آخر و به صورت ترکیبى نیز، مى‏خوانید و تکرار مى‏نمایید تا مجموع هر شش سطر، با هم، یعنى کل آیه به طور کامل و صحیح و روان و آسان حفظ گردد. آن گاه به سراغ حفظ آیه بعدى بروید.
۳. اگر بلندى آیه‏اى، فقط یکى – دو – سه کلمه بیش از یک سطر باشد، آن آیه را نیز به طور کامل حفظ نمایید و در این گونه آیات، از روش سطر به سطر استفاده نکنید.
۴. اگر بلندى سوره‏اى، از یک صفحه کمتر باشد، مانند شمارى از سوره‏هاى کوتاه آخر قرآن، مبناى شما در حفظ آن‏ها باید همان سوره به سوره باشد؛ یعنى تا سوره‏اى را به طور کامل و صحیح و روان و آسان حفظ نکرده‏اید، هرگز به سراغ حفظ سوره‏اى دیگر نروید.
۵. حفظ کامل یک صفحه یا یک سوره و یا یک جزء از قرآن را در صورتى به خوبى انجام داده و محقق کرده‏اید که بتوانید تک تک آیات آن را با شماره خودشان و حتى بدون ترتیب نیز به یاد آورید و از حفظ بخوانید. مثلاً اگر از شما بپرسند که آیه ۱۸ سوره بلد چیست؟ فوراً بگویید: «اُولئِکَ أصحابُ المَیْمَنَه» و چنان چه از شما بپرسند که آیه ۴ سوره بلد چیست؟ فورا بگویید: «لَقَد خَلَقْنا الانسان فى کبد» و اگر از شما بپرسند که آیه ۱۰ سوره بلد چیست؟ فورا بگویید: «وَ هَدَیْناهُ النَّجدَینِ».
۶. مقدار تکرار هر آیه و سوره قرآن، براى حفظ آن، به شرایط انسان، روش حفظ وى، آسانى و دشوارىِ هر آیه و سوره، و کوتاهى و بلندىِ آن بستگى دارد. مثلا ممکن است شما آیه‏اى را با ۳ بار تکرار حفظ نمایید، ولى شخص دیگرى همان آیه را با ۵ بار تکرار حفظ کند. یا امکان دارد که شما سوره‏اى از قرآن را با روشى که در حفظ قرآن دارید، با ۸ بار تکرار حفظ نمایید، اما فردى دیگر با روش دیگرى که در حفظ قرآن دارد، همان سوره را با ۱۰ بار تکرار حفظ کند. و یا ممکن است شما آیه‏اى آسان و کوتاه را حتى با ۱ بار خواندن حفظ نمایید، اما آیه دشوار و بلند را با ۷ بار تکرار حفظ کنید. پس، مقدار تکرار هر آیه و سوره قرآن، به «شرایط حافظ قرآن»، «روش حفظ قرآن» و «شرایط آیه قرآن» بستگى دارد.
۷. حتماً دقت کنید که کلمات و آیات قرآن را، از همان آغاز خواندن و حفظ کردن و از نظر تلفظ و حرکت و اعراب، به شکل صحیح بخوانید و حفظ کنید؛ زیرا در صورتى که تلفظ و حرکت واعراب کلمه‏اى، به شکل غلط وارد حافظه شما شود، تلاشتان براى حفظ چنین کلمه‏اى دو برابر خواهد شد: یک بار باید شکل غلط این کلمه را از حافظه خود بیرون برید و بار دیگر باید شکل صحیح آن را به درون حافظه خویش بیرون بَرید و جایگزین شکل قبلى آن نمایید. یکى از بهترین راه‏هاى پیشگیرى از چنین مشکلى این است که دستگاه حاوى نوار قرآن را کنار خود بگذارید و قرآن را باز کنید و هنگامى که مى‏خواهید، براى نخستین بار، آیه‏اى را حفظ نمایید، دستگاه را روشن کنید و در حالى که خودتان آیه مورد نظر را از روى قرآن مى‏خوانید، به شکل خواندن و تلفظ همان آیه از طریق نوار نیز گوش فرا دهید تا از اشتباه خواندنِ تلفظها و حرکت‏ها و اعراب‏هاى کلمات و آیات قرآن، به دور باشید.
۸. بارها اتفاق افتاده است که برخى از حافظان قرآن نتوانسته‏اند آیه‏اى از قرآن را که قبلاً حفظ کرده‏اند، دوباره از حفظ بخوانند، ولى هنگامى که «کلمه اول + کلمه دوم» همان آیه را براى آنان خوانده‏اند، تمام آن آیه به یادشان آمده است و همه آیه را، از اول تا آخر و از حفظ، خوانده‏اند. پس، «کلمه اول» یا مجموع «کلمه اول + کلمه دوم» در هر آیه، «نقطه تمرکزِ» آن آیه براى حفظ کردنش است و باید آن را بیش از کلمات دیگرِ آن آیه، تکرار کنید و به حافظه خود بسپارید. مثلا در آیه سوره بینه: «إنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ أُولائِکَ هُم خَیرُ البَرِیَّه»، باید دو کلمه «إنَّ الّذینَ» را بیشتر از کلمات بعدى آیه تکرار نمایید و به گنجینه حافظه خویش بسپارید.
۹. معمولاً انسان دوست دارد ثمره و نتیجه کار خویش را زودتر ببیند و گاه نیز از حوصله فراوانى برخوردار نیست. از این رو، شما حفظ تمام قرآن را هدف خود قرار ندهید، بلکه هدف خویش را مثلاً حفظ یک جزء قرآن در نظر بگیرید و از سوره‏هاى کوتاه و جزء سى ام قرآن آغاز کنید تا ثمره و نتیجه آن را زودتر مشاهده نمایید و دلگرم‏تر شوید. و نیز چنان چه حفظ قرآن را با سوره‏هاى بلند مانند سوره «بقره» و «آل عمران» و «مائده» آغاز کنید، ممکن است شوق و علاقه اولیه‏اى را که براى حفظ قرآن داشته‏اید، از دست بدهید؛ هر چند اگر بتوانید حفظ قرآن را از همان جزء اول و با سوره حمد آغاز نمایید، بهتر است.
۱۰. گفته شد که در ابتدا مى‏توانید سوره‏هاى کوتاه قرآن را حفظ کنید، و چون جزءهاى سى ام و بیست و نهم و بیست و هشتم قرآن به ترتیب و به طور نسبى در بردارنده سوره‏هاى کوتاهترى هستند، مى‏توانید این سه جزء را پیش از جزءهاى دیگر قرآن حفظ نمایید؛ اما پس از حفظ کردن آیات این سه جزء، شایسته است – اگر نگوییم بایسته است – جزءهاى دیگرِ قرآن را به ترتیب و از جزء اول و سپس جزء دوم تا جزء بیست و ششم و سپس جزء بیست و هفتم قرآن حفظ کنید. رعایت این ترتیب، براى آن است که ذهن و حافظه شما نیز از ترتیب ویژه‏اى برخوردار گردد، و از نظم خاصى پیروى نماید و هنگام بازگویى و ارائه آیاتِ حفظ شده، دچار تشویش و نابسامانى نشود. البته پیشنهاد مى‏شود براى کودکان و نوجوانان و مانند آنان، حفظ قرآن از جزء سى ام و طبق مراحل زیرین و به ترتیب سوره‏هایى که گفته شده است، صورت پذیرد:
مرحله اول: سوره‏هاى ۲ سطرى، یعنى سوره‏هاى عصر، کوثر و اخلاص.
مرحله دوم: سوره‏هاى ۳ سطرى، یعنى سوره‏هاى شرح، قدر، فیل، قریش، کافرون، نصر، مسد و فلق.
مرحله سوم: سوره‏هاى ۴ سطرى، یعنى سوره‏هاى تین، تکاثر، همزه، ماعون و ناس.
مرحله چهارم: سوره‏هاى ۵ سطرى، یعنى سوره‏هاى ضحى، زلزله و عادیات.
مرحله پنجم: سوره‏هاى ۶ سطرى، یعنى سوره‏هاى طارق و قارعه.
مرحله ششم: سوره‏هاى ۷ سطرى، یعنى سوره‏هاى شمس و علق.
مرحله هفتم: سوره‏هاى ۸ سطرى، یعنى سوره‏هاى اعلى و لیل.
مرحله هشتم: سوره‏هاى ۹ سطرى، یعنى سوره‏هاى انفطار و بلد.
مرحله نهم: سوره‏هاى ۱۰ سطرى، یعنى سوره بینه.
مرحله دهم: سوره‏هاى یک صفحه‏اى و کمتر از آن، یعنى سوره‏هاى عبس، تکویر، انشقاق، بروج و غاشیه.
مرحله یازدهم: سوره‏هاى بیشتر از یک صفحه، یعنى سوره‏هاى نبأ، نازعات، مطففین و فجر.
مرحله دوازدهم: این مرحله که مرحله پایانى براى کودکان و نوجوانان و مانند آنان است، حفظ دوباره سوره‏هاى جزء سى‏ام، است به همان ترتیبى که در قرآن آمده است، یعنى حفظ جزء سى ام را از سوره نبأ آغاز نمایند و با سوره ناس پایان دهند.
۱۱. در صورتى که وسایل سمعى و بصرى، مانند نوارهاى ویدئویى، قرآن را حفظ مى‏نمایید، حتماً به دهان قارى قرآن و چگونگى تلفظ و اداى کلمات و قرائت وى، خوب نگاه کنید.
۱۲. هر مقدار از آیات و سوره‏ها و جزءهاى قرآن را که حفظ کردید، در جایى آن را یادداشت کنید. و نوار پارچه‏اى را که در عطف و شیرازه برخى از قرآن‏ها وجود دارد، در همان صفحه مربوط قرار دهید تا برایتان مشخص باشد که چه مقدار از قرآن و تا کدام صفحه از آن را حفظ نموده‏اید و از دوباره کارى و تکرار غیر لازم آیات نیز به دور باشید.
۱۳. در صورتى که برایتان امکان دارد، سعى کنید، در هر جلسه حفظ قرآن، آیات را تا پایان هر صفحه یا تا پایان هر سوره حفظ نمایید و مثلاً حفظ آیات را تا نیمه صفحه و یا تا نیمه سوره باقى نگذارید.
۱۴. سعى کنید جاى هر آیه در صفحه قرآن را کاملاً به خاطر بسپارید تا آسانتر بتوانید آیه حفظ شده را به خاطر آورید و ارائه نمایید؛ مثلاً آیه ۲۰ سوره مرسلات، یعنى آیه «ألَم نَخلُقُکم مِن ماءٍ مَهینٍ» در اول صفحه، و آیه ۳۵ آن، یعنى آیه «هذا یَومٌ لایَنْطِقُونَ» در وسط صفحه، و آیه ۵۰ آن، یعنى آیه «فَبِأىِّ حَدیثٍ بَعدَهُ یُؤمِنُونَ» در آخر صفحه قرآن قرار دارد.
۱۵. چنانچه هنگام تمرین و تکرار محفوظات قرآنى خود، قسمتى را به یاد نیاوردید، فوراً به قرآن مراجعه نکنید؛ بلکه د ر ابتدا خوب فکر نمایید و ذهن و حافظه خویش را به کار اندازید. و در صورتى که آن قسمتِ فراموش شده را به یاد نیاوردید، آن گاه به قرآن مراجعه کنید. اگر این نکته را به خوبى رعایت نمایید، قسمت‏هاى فراموش شده دیگر، کمتر فراموشتان مى‏شوند و بیشتر در ذهن حافظه تان باقى مى‏مانند؛ زیرا دستگاه ذهن و سیستم حافظه انسان، آن چه را با تلاش و کاوش درونىِ خود به یاد مى‏آورد، بیشتر به یاد مى‏سپارد و دیرتر از یاد مى‏برد.
۱۶. هر اندازه که بین تکرار آیات حفظ شده، کمتر فاصله بیندازید، آن‏ها را بیشتر به ذهن و خاطرتان مى‏سپارید. مثلاً چنان چه سوره صف را حفظ نمودید و هر ۳ روز یک بار، آن را مرور و تکرار کردید، بیشتر در ذهن و خاطرتان باقى مى‏ماند تا هنگامى که همین سوره را ۵ روز یک بار، مرور و تکرار نمایید.
۱۷. در حفظ آیاتى که به یکدیگر شبیه هستند، هم دقت و هم تمرین بیشترى را لازم دارید. به طور مثال، اگر آیات دیگر را ۴ تا ۵ بار مرور و تکرار مى‏کنید، آیات مشابه را باید ۸ تا ۱۰ بار مرور و تکرار نمایید. یکى از راه‏هاى حفظ آیات مشابه، استفاده از «نشانه» است. مثلاً سوره «صف» با آیه «سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِى السَّمواتِ وَ ما فِى الارضِ…» آغاز مى‏گردد و سوره بعدى آن، یعنى سوره «جمعه»، با آیه «یُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِى السَّمواتِ وَ ما فِى الارضِ…» شروع مى‏شود. براى این که «سَبَّحَ» با «یُسَبِّحُ» اشتباه نشود، مى‏توانید مثلاً این نشانه را براى خود قرار دهید که حرف اول نام سوره صف، یعنى حرف «ص» شبیه حرف اول کلمه «سَبَّحَ»، یعنى حرف «س» است، هر چند این دو حرف کاملاً مانند یکدیگر نیستند.
۱۸. همان گونه که گفته شد، هنگام حفظ قرآن، آیات را با صداى آشکار بخوانید تا پژواک آیه‏هاى قرآن، در گوش‏هایتان طنین انداز شود و حرکات و کلمات آن‏ها بر سیستم مغزى و دستگاه حافظه شما به خوبى نقش بندد؛ زیرا یکى از آثار و ویژگى‏هاى صوت، ایجاد نقش در اجسام و تأثیر در اطراف است. البته، آشکار خواندن آیات به معنى بلند خواندن آن‏ها و آزرده کردن اطرافیان نیست، بلکه به معنى آشکار ساختن جوهره صوت و دورى جُستن از لب‏خوانى است؛ هر چند در برخى از شرایط و مواردِ حفظ قرآن، لب‏خوانى شایسته و یا حتى بایسته است.
۱۹. یکى از راه‏هاى تمرکز حواس و حفظ آیات قرآن، این است که آیه مورد نظر براى حفظ را یک بار از روى قرآن و با دقت و توجه کامل بخوانید تا نخستین تصویر از آن آیه، در ذهن و حافظه تان جاى گیرد و نقش بندد. آن گاه، براى بار دوم، آیه مورد نظر را از روى قرآن بخوانید. و در اثناى آن، گاهى چشم‏هاى خود را ببندید و ادامه آیه را در ذهن و خاطرتان بیاورید و از حفظ بخوانید. سپس، هرگاه قسمتى از ادامه آیه را به یاد نیاوردید، چشم‏هاى خود را باز کنید و آن قسمت را از روى قرآن بخوانید. دوباره چشم‏هاى خود را ببندید و قمست دیگرى از ادامه آیه را در ذهن و خاطرتان بیاورید و از حفظ بخوانید. این کار را به همین صورت، آن قدر ادامه دهید تا تمام آیه مورد نظر را، حفظ نمایید.
۲۰. براى حفظ آیات طولانى، مى‏توانید آن آیات را بر اساس محل‏هاى وقف و درنگ آن‏ها، قسمت – قسمت کنید و سپس به حفظ هر قسمت از آن آیه بپردازید. براى آشنایى با محل‏هاى وقف آیات و علائم آن، مى‏توانید به صفحات پایانى برخى از قرآن‏ها یا کتاب‏هاى معتبر روخوانى و تجوید قرآن مراجعه نمایید، یا به نوارهاى مشهور تلاوت قرآن یا به تلاوت قاریان ممتاز قرآن گوش فرا دهید، یا آن‏ها را از استادان معروف قرآن بپرسید و یا زیر نظر آنان یاد بگیرید.

اصول حفظ قرآن کریم

ابتدا به چند اصل از اصول حفظ قرآن اشاره می کنیم:

اصل اول : توسل به اهل بيت عليهم‌السلام ؛

خداوند مي‌فرمايد : يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسيلَةَ مائده/۳۵

طبق اين آيه شريف ، بايد براي رسيدن به خداي متعال از وسايلي استفاده كرد و برترين وسايل اهل بيت عليهم‌السلام هستند . البته توسل ، اختصاص به حفظ قرآن ندارد ؛ در همة كارهاي روز مرّه بايد از خاندان عصمت و طهارت عليهم‌السلام مدد بگيريم . اگر ما در حفظ كلام الهي ارتباطي با اهل بيت نداشته باشيم ، در فهم قرآن كريم آن گونه كه بايد ، موفق نخواهيم بود . در روايات وارد شده است كه « انّما يَعرِفُ القرآن مَن خوُطب به ؛ فهم قرآن در دست مخاطبان واقعي قرآن ، يعني اهل بيت عليهم‌السلام ، است ». اگر بخواهيم قرآن را آن‌گونه كه بر قلب مطهر پيامبر اكرم نازل شده است ، بفهميم و ياد بگيريم و جزء حاملان واقعي قرآن باشيم ، بايد دست نياز به سوي خاندان او دراز كنيم و در فهم قرآن از آنها مدد بگيريم . از طرف ديگر ، اگر در حفظ قرآن از آنها و از خداي متعال ياري بخواهيم ، بعد از آنكه خداي متعال اين نعمت را به ما عنايت كرد ، دچار آفت عُجب و غرور نخواهيم شد ؛ چون اين نعمت را از طرف خداي متعال مي دانيم و بر اين نعمت همواره او را سپاس خواهيم كرد.

اصل دوم: تلاش براي حفظ تمركز حواس در طول مدت حفظ؛

حافظ قرآن به قدرت و قوّت ذهني و حواس متمركز نياز دارد كه بتواند آيات و مجموعه اي از آيات را در ذهن خود ثبت و ضبط كند .

براي تمركز حواس بايد به چند نكته توجه شود :

نكته اول . حتي المقدور بايد از ابتداي زمان حفظ تا آخر حفظ ، بلكه تا آخر عمر ، از يك رسم الخط ثابت استفاده شود ؛ چون حافظ موفق كسي است كه علاوه بر حفظ آيات ، جاي كتابت آيات را هم در صفحه ، به ذهن خود سپرده باشد . حافظان قرآن ، اگر چه قرآن را از حفظ تلاوت مي‌كنند و اگر چه قرآن پيش روي آنها بسته است ، اما در ذهن خود صفحات قرآن را یکی پس از ديگري ورق مي‌زنند . بدين جهت ، حافظ مسلط آن است كه وقتي آيه اي را مي خواند ، بداند كه اين آيه در ابتداي صفحه است يا در انتهاي آن . به اين ترتيب ، مي‌تواند تسلسل و ارتباط محفوظات خود را به خوبي حفظ كند .

البته مي توانيد هر رسم الخطي را كه مورد علاقه خودتان است ، براي اين كار انتخاب بكنيد ؛ اما پيشنهاد بنده اين است كه از قرآني استفاده كنيد كه با رسم الخط عثمان طه ، خطاط معروف سوري، باشد . ويژگي اين قرآن اين است كه هم به صورت بسيار گسترده و در همه كشور هاي اسلامي يافت مي‌شود و هم خط زيبايي دارد ، و ويژگيهاي ديگري كه براي حفظ قرآن مؤثر است .

نكته دوم : حافظ قرآن حتي المقدور مكان حفظ خود را تغيير ندهد . بايد سعي شود در يك مكان ثابت و البته ساكت ، به حفظ قرآن پرداخته شود .

بنابراين از حفظ قرآن در اماكن عمومي و جاهايي كه محل رفت و آمد و تردد است ، بپرهيزيد ؛ چون در اين صورت ، نمي توانيد تسلط خوبي بر محفوظات داشته باشيد .

همچنين مكان بايد ساده و بي آلايش و بدون زر و زيور باشد تا توجه شما به اطراف جلب نشود و همه هوش و حواستان متوجه حفظ قرآن باشد . وقتي انسان عادت كند كه در يك مكان معين به حفظ قرآن بپردازد ، همين كه در آنجا قرار گرفت ، از نظر رواني همه قواي او براي حفظ قرآن آماده مي‌شود .

نكته سوم . زمان حفظ ما هم بايد ثابت باشد ؛ مثلاً اگر بين‌الطلوعين يا بعد از نماز صبح و يا بعد از ظهر به حفظ قرآن مي‌پردازيد ، سعي كنيد كه اين ساعت را عوض نكنيد .

عادت كردن به حفظ در يك ساعت از روز هم اين فايده را دارد كه وقتي آن ساعت مي رسد ، شخص احساس مي كند كه گم شده اي دارد و به طور طبيعي ،از نظر ذهني ، آمادگي او براي حفظ بيشتر مي شود . دقيقاً همان طور كه همه ما عادت كرده ايم ، وقتي ظهر فرا مي رسد ، آماده خوردن ناهار مي شويم ؛ حتي اگر گرسنه نباشيم ، كمبودي را حس مي كنيم . بسياري دوست دارند كه ساعت معيني براي حفظ قرآن به آنها توصيه بشود ؛ ولي بايد دانست كه ساعت خاصي براي حفظ قرآن وجود ندارد . اين بستگي به اشخاص ، سليقه ، و ساعتي دارد كه شخص در آن ساعت بهتر مي تواند قرآن را حفظ بكند : ممكن است بعضي در اول صبح بهتر بتوانند حفظ كنند و برخي ديگر ، شب را ترجيح بدهند وعده اي هم هنگام غروب آفتاب را .

نكتة چهارم : اگر به كمك نوار ترتيل آيات را به خاطر مي سپاريد ، سعي كنيد كه از يك ترتيل ثابت استفاده كنيد ؛ زيرا كسي كه مطلبي را با لحن و نغمه خاصي حفظ مي كند ، چنانچه اين نغمه و اين لحن را تغيير بدهد ، در يادآوري آن دچار مشكل مي‌شود(بنده پیشنهاد می کنم از نوار ترتیل استاد خلیل الحصری استفاده کنید. زیرا ایشان هم فصیح می خواند هم آهسته و با طمأنینه. البته نوار ترتیل استاد پرهیزگار هم مفید است اما به درد حافظ قرآن نمی خورد.)

نکته پنجم: اگر می توانید صدای خودتان را ضبط کرده و در مواقعی که نمی توانید محفوظات خود را مرور کنید صدای خودتان را گوش کرده و به راحتی محفوظات را مرور کنید. این کار ضمن اینکه سبب تثبیت آیات در ذهن شما می شود، باعث می شود نغمه و لحن آیات را به خوبی به ذهن بسپارید و در یادآوری آیات دچار مشکل نشوید. .

اصل سوم : آشنايي با تجويد قرآن و روان خواني آيات ، پيش از شروع حفظ؛

فايده تجويد ، علاوه بر زيبا كردن تلاوت ، اين است كه در حُسن حفظ انسان هم نقش به‌سزايي را ايجاد كند . چه بسا آياتي كه اگر بدون مراعات تجويد خوانده بشوند ، موجب تشابه با آيات ديگر و اشتباه مي‌شود ؛ اما اگر همين آيات با توجه به نكات تجويدي حفظ شوند ، از اشتباه جلوگيري خواهد شد . از سوي ديگر ، اگر كسي بدون آشنايي با تجويد و روان خواني وارد وادي حفظ بشود و آيات را با تجويد غلط حفظ بكند ، بعدها براي تصحيح اين اغلاط دچار مشكلات بسياري خواهد شد .

اصل چهارم : نظم و انضباط در برنامه‌هاي قرآني؛

حافظ قرآن بايد بكوشد كه نظم را در كار خود حفظ كند ؛ حتي اگر در طول روز تنها مي تواند مقدار كمي از آيات را حفظ كند ، نبايد كار حفظ را تعطيل كند و در آن وقفه ايجاد شود .

اگر به طور مرتب و هر روز بر اساس برنامة از پيش تعيين شده ، آيات قرآن را حفظ بكنيد و وقفه اي نيندازيد ، احتمال موفقيت بسيار بيشتر خواهد بود .

برنامه‌ريزي براي كار حفظ قرآن بر اساس تعداد صفحات قرآن در طول هفته است . غالب حافظان قرآن در طول هفته سه صفحه از صفحات قرآن را به رسم الخط عثمان طه حفظ مي كنند . به نظر مي رسد كه اين مقدار در حدّ بسيار متعارف و متوسطي باشد و همة اشخاص بتوانند در طول هفته ، با حفظ سه صفحه اين كار را پي بگيرند . [color=darkred]اگر كسي در طول هفته سه صفحه را حفظ كند ، مي تواند پس از ۴ سال كل قرآن را به خاطر بسپارد و اگر در هر هفته ۴ صفحه حفظ كند ، مي تواند در مدت ۳ سال اين كار را به سرانجام برساند و چنانچه اين مقدار تا ۷ صفحه در هفته افزون شود ، مدّت حفظ كل قرآن به ۲۲ ماه كاهش مي يابد .

اصل پنجم : بهره جستن از كار گروهي براي تسلط بر محفوظات؛

غالب كساني كه كار حفظ را به صورت فردي آغاز مي‌كنند ، درصد موفقيتشان نيز كم است ؛ اما كساني كه همراه گروه و دوستان قرآني خود به حفظ مي‌پردازند ، در حفظ قرآن موفق‌تر بوده‌اند . اگر مي‌توانيد در محل سكونت خود در جلسات قرآن حضور يابيد ، از اساتيد قرائت قرآن بخواهيد كه از محفوظات شما سؤال كنند . همين كه شخصي محفوظات خود را در معرض امتحان قرار بدهد ، كمك بسياري در تسلط بر محفوظات خود كرده است ؛ چرا كه نقاط ضعف خودش را شناسايي مي كند و مي تواند در پي جبران كردن آنها باشد . همچنين مي توانيد با بعضي از دوستاني كه همراه شما كار حفظ را آغاز كرده اند ، مجمعي قرآني را تشكيل بدهيد و از ميان خود سرپرست جلسه را نيز تعيين كنيد تا او آيات حفظ شده را بپرسد .

حضور در مسابقات قرآن هم تأكيد مي شود . به حافظاني كه دربارة حضور در مسابقات قرآن ترديد دارند ، توصيه مي شود كه حتماً در مسابقات شركت كنند ؛ اين كار نقش به سزايي در بالا رفتن سطح تسلط حافظ دارد ؛ زيرا با حضور و امتحان می توانید خودتان را بشناسيد . در نهايت ، اگر نمي توانيد جلسه اي را تشكيل بدهيد و يا در مسابقات قرآن حضور يابيد ، دست كم از يكي از دوستانتان بخواهيد كه در كار حفظ قرآن شما را ياري بكند ؛ مثلاً از او بخواهيد كه هنگام خواندن آيات ، غلطها را تذكر دهد تا آياتي كه به طور نادرست و غلط حفظ كرده ايد ، در ذهنتان تثبيت نشود

عثمان طه اهل سوریه است و خط بسیار زیبایی دارد. وی توسط ملک فهد پادشاه آن زمان عربستان سعودی به ریاض دعوت شد و ملک فهد در ازای پول هنگفتی که به وی داد از وی خواست تا کل قرآن را به خط خودش بنویسد. که هم خط وی مشهور شود و هم کاری برای قرآن کرده باشد.
جهت اطلاع بیشتر دوستان باید عرض کنم که عثمان طه در شهر مدينه منوره زندگي مي کند.
فارسي را هم تقريباً خوب بلد است.
عثمان طه می گوید: خيلي از مردم فکر مي کنند عثمان طه چندين سال است که مرده است و در اين خصوص خاطره اي به ذهنم رسيد و آن اين است که روزي يک نفر در فرودگاه مرا ديد و مشتاقانه احوالپرسي کرد؛ سپس يکي از دوستانش را ديد و او را صدا کرد و گفت: معرفي مي کنم، ايشان استاد عثمان طه نگارنده قرآن است. دوستش گفت: شوخي نکن، عثمان طه دويست سال است که مرده است !!
من اولين قرآن را در سن سي سالگي نوشتم و انگيزه اي جز علاقه و خدمت به ساحت قران نداشتم و اصلاً پيش بيني نمي کردم که چنين استقبالي از آن بشود و چنين جايگاهي پيدا کند. مدتي بعد، مرحوم حافظ اسد مرا طلبيد و از من قدرداني کرد؛ من هم يک قرآن نوشتم و به ايشان هديه نمودم.
ضمنا استاد عثمان طه سنّی مذهب است و فعلا در چاپخانه ای در عربستان سعودی مشغول به کار است و پسر وی احمد طه هم لیسانس گرافیک دارد و او هم خطاط است. و تذهیب های حاشیه قرآن را با همکاری پسرش انجام می دهد.

اعزام فعالان قرآنی به اردوهای زیارتی سیاحتی
آموزش قرآن به خردسالان
برگزاری آزمونهای تخصصی حفظ رشد پلکانی
برگزاری نماز جماعت در صنایع
اشتراک نشریات قرآنی
انجام فعالیتهای قرآنی ویژه مدیران